Regie in de zorg

"Iets meer power en iets minder polder" is wat Hugo de Jonge de zorg gunt, zegt hij in een interview in Trouw (Kieskamp, 2021).

De Jonge spreekt in het interview over de lessen die hij heeft geleerd uit de coronacrisis. Een daarvan is dat de markt problemen niet oplost. Vanuit efficiëntiedenken is er schaarste opgetreden die in noodgevallen en crises meteen problemen oplevert. Hij constateert: "Er zijn in deze crisis fantastische vormen van regionale samenwerking ontstaan (...) ondanks het zorgstelsel." Hij stelt dan ook dat het tijd is voor meer regie, zodat het in tijden van nood niet weer een rommeltje wordt.

Het voorkomen van struikelblokken in tijden van nood is natuurlijk een goed streven.
Waar het volgende kabinet, met de nieuwe (?) minister van Volksgezondheid en het departement van VWS, wel over na moet denken is de manier waarop de regie moet worden gevoerd. Met ervaringen uit het verleden in het achterhoofd (zorg, onderwijs, Belastingdienst...) en deze tijd, waarin professionals zelf meer regie hebben gekregen óf genomen, is veel regie vanuit de overheid zeer waarschijnlijk niet de juiste weg. Dan keren we terug naar een tijd waarin de mensen op de werkvloer de uitvoerders worden van beleid uit Den Haag. Waarin de menselijke maat niet alleen voor de patiënt, leerling, burger, maar ook voor de professional ver te zoeken bleek.

Om ervoor te zorgen dat professionals in cruciale beroepen hun werk goed kunnen uitvoeren, stel ik me voor dat er vanuit de overheid kaders worden gesteld. Daarbij zal antwoord moeten worden gegeven op een aantal vragen, zoals: Waaraan moet goede zorg voldoen? Welke overcapaciteit is minimaal wenselijk voor tijden van nood? Welke onderdelen van de overheid zijn gewend te werken in crisissituaties? Hoe kunnen we de mensen die daar werken inzetten in crisistijd? Welke kosten zijn daarmee gemoeid? Hoe kunnen we deze kosten betalen vanuit de overheid? Welke consequenties zijn daaraan verbonden? En niet te vergeten: wat levert het de maatschappij, de samenleving op?

De kunst is niet te verzanden in nieuwe regels, die het werken zelf belemmeren. Wat dat betreft was De Jonge - ergens voor corona - goed bezig met zijn campagne 'Ontregel de zorg'. Nu is het zaak de schotten tussen de verschillende zorginstellingen weg te nemen, waardoor samenwerking mogelijk wordt zonder ballast van regels. Belangrijkste winst is daarbij dat het werk zelf wordt overgelaten aan de professionals, die elkaar helpen en van feedback voorzien.

Zou je in plaats van zorg in bovenstaande onderwijs, politie of het Nederlandse recht invullen, dan kun je dergelijke vragen ook stellen. Je krijgt echter wel andere antwoorden. Omdat elke situatie andere antwoorden (en soms ook andere vragen) oplevert, die voor een specifieke situatie van toepassing zijn. Het heeft alles te maken met hoe je werkt vanuit de bedoeling (Hart, 2017) in de context waarin wordt gewerkt.
Toch kan ook die context niet los gezien worden van het geheel waarin deze is ingebed: de maatschappij. De belangrijkste vraag die dan ook eerst gesteld moet worden is: Wat voor samen-leving willen wij met elkaar vormen? En hoe geven we deze dan vorm?

Wil jij weer werken vanuit de bedoeling in jouw eigen context? Neem dan gerust contact met mij op.

Bronnen

Hart, W. (2017). Anders vasthouden: 9 sleutels voor het werken vanuit de bedoeling. Deventer: Vakmedianet.

Herrema, A. (2016). Tot 3 uur per dag administratie voor zorgmedewerkers. Geraadpleegd op 22 februari 2021, van https://www.mprove.nu/projecten/ontregel-de-zorg/

Kieskamp, W. (2021, 21 februari). Hugo de Jonge: ‘De markt gaat het niet oplossen, dat is de les van de coronacrisis’. Trouw. Geraadpleegd op 22 februari 2021, van https://www.trouw.nl/politiek/hugo-de-jonge-de-markt-gaat-het-niet-oplossen-dat-is-de-les-van-de-coronacrisis~be54d071/